Niedoczynność tarczycy to stan, w którym gruczoł tarczowy nie produkuje wystarczającej ilości hormonów, umożliwiającej komórkom organizmu prawidłową pracę. Hormony tarczycy utrzymują metabolizm na odpowiednim, prawidłowym poziomie. Przy ich niedoborze procesy metaboliczne spowalniają, a nawet niewielkie zachwianie stężenia hormonów tarczycy we krwi może mieć wpływ na nasze zdrowie czy samopoczucie.

Jak często występuje niedoczynność tarczycy?

Niedoczynność tarczycy jest najpowszechniejszą postacią zaburzeń gruczołu tarczowego. Występuje u ok. 5% dorosłych kobiet i u ok. 1% mężczyzn. Częstość występowania niedoczynności tarczycy wzrasta wraz
z wiekiem (zwłaszcza u osób po 60. r.ż.). Choroba dotyka również ludzi młodych i dzieci. Niedoczynność tarczycy w przebiegu choroby Hashimoto może mieć podłoże genetyczne i często występuje u członków rodziny.

Jakie są przyczyny chorób tarczycy?

Do najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy u polskich pacjentów należą:

•  choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne (limfocytowe) zapalenie tarczycy. Choroba o podłożu autoimmunologicznym, wywołana przez własne przeciwciała, w której dochodzi do powstawania niebolesnego zapalenia w tarczycy, powoli (przez lata) niszczącego ją i prowadzącego do zmniejszenia produkcji hormonów;

•  stan po operacyjnym usunięciu tarczycy. Operacja tarczycy może być przeprowadzona z różnych powodów (wole guzkowe, choroba Gravesa-Basedowa, rak tarczycy). W wyniku usunięcia całej tarczycy dochodzi do trwałej niedoczynności. Stopień niedoczynności tarczycy, w przypadku usunięcia części tarczycy, zależy od zakresu operacji;

•  stan po leczeniu jodem promieniotwórczym 131I. Leczenie jodem promieniotwórczym może być przeprowadzane z różnych powodów (np. choroba Gravesa-Basedowa, wole guzkowe nadczynne);

•  inne zapalenie tarczycy, np. podostre zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy – co ważne, w tych przypadkach niedoczynność tarczycy może być przemijająca;

•  polekowa niedoczynność tarczycy (np. amiodaron, interferon α);

•  wtórna niedoczynność tarczycy w przebiegu chorób przysadki.

Objawy niedoczynności tarczycy

Najczęściej występujące objawy to:

  • zmęczenie, senność i (lub) osłabienie,
  • obniżony nastrój,
  • spowolnienie ruchowe,
  • obniżona tolerancja na zimno,
  • chrypka,
  • pogorszenie słuchu,
  • zaparcia,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • problemy z zajściem w ciążę,
  • podwyższone ciśnienie tętnicze krwi,
  • brak apetytu,
  • zwiększenie masy ciała pomimo zdrowego stylu życia,
  • obrzęk powiek,
  • ból stawów i mięśni,
  • drętwienia,
  • cienkie, łamliwe włosy i paznokcie,
  • sucha, łuszcząca się skóra,
  • obniżone libido.

Nieleczona niedoczynność tarczycy znacząco pogarsza
funkcjonowanie w codziennym życiu.
Dlatego nie lekceważ żadnych objawów.

Diagnozowanie niedoczynności tarczycy

Objawy zaburzeń czynności tarczycy są bardzo różnorodne i często przypominają symptomy innych schorzeń, dlatego też wiele osób pozostaje niezdiagnozowanych.

Ważne jest, aby obserwować siebie i jeśli objawy się nasilą, należy skonsultować je z lekarzem2.

Diagnostyka niedoczynności tarczycy opiera się na:

  • wywiadzie medycznym z lekarzem,
  • badaniu fizykalnym,
  • badaniu laboratoryjnym, polegającym na oznaczeniu stężenia hormonu TSH – hormon tyreotropowy,
  • USG tarczycy.

Podstawowa diagnostyka chorób tarczycy może być przeprowadzona przez lekarza rodzinnego. Większość postaci niedoczynności tarczycy może być prowadzona i leczona również przez lekarza rodzinnego. W trudniejszych przypadkach wymagana jest konsultacja ze specjalistą endokrynologiem.

Leczenie niedoczynności tarczycy

Pełnoobjawowa niedoczynność tarczycy jest chorobą przewlekłą i wymaga terapii do końca życia. Leczenie niedoczynności tarczycy jest proste i polega na regularnym, codziennym uzupełnianiu brakujących hormonów tarczycy w formie tabletek. Ważne jest, aby leki przyjmować na czczo, minimum 30 min przed pierwszym posiłkiem, i popijać je niewielką ilością wody. Celem leczenia jest ustąpienie objawów i wyrównanie stężenia hormonów tarczycy we krwi do prawidłowych wartości. Nie należy przerywać leczenia mimo dobrego samopoczucia i prawidłowych wyników laboratoryjnych, gdyż objawy mogą powrócić. Przy stwierdzonej niedoczynności tarczycy minimum raz w roku powinno się skontrolować swoją tarczycę.

Jeśli wystąpią jakiekolwiek zmiany w Twoim stanie zdrowia,
skontaktuj się z lekarzem.

Objawy związane z zaburzoną czynnością tarczycy są niespecyficzne (np. łamliwe i wypadające włosy, zwiększenie masy ciała), a przez to trudne do rozpoznania.

Sprawdź, czy Twoje dolegliwości nie są objawami zaburzeń czynności tarczycy!

Zapytaj lekarza, zbadaj tarczycę!

Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Janusz Strzelczyk

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne im. prof. K. Gibińskiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Referencje:

  1. EndocrineWeb. Hypothyroidism: too little thyroid hormone. Available at https://www.endocrineweb.com/conditions/thyroid/hypothyroidism-too-little-thyroid-hormone. Last accessed January 2018.
  2. American Thyroid Association. Hypothyroidism. Available at http://www.thyroid.org/wp-ontent/uploads/patients/brochures/Hypo_brochure.pdf. Last accessed January 2018.
  3. Medycyna Praktyczna. Niedoczynność tarczycy. https://endokrynologia.mp.pl/choroby/78406,niedoczynnosc-tarczycy.